ციფრული გამოცემის მეთოდოლოგია

ციტირება და ტექნიკური მახასიათებლები

პირველი გამოცემა

„სიტყუაჲ ართრონთათჳს" — ძველი ქართული გრამატიკული ტრაქტატი

Sit'q'uai Art'ront'at'vis — An Old Georgian Grammatical Treatise

ავტორი მზექალა შანიძე (Mzekala Shanidze)
გამომცემელი თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა
გამოცემის ადგილი თბილისი
გამოცემის წელი 1990
გვერდები 129–144
ISBN 5-511-00100-7

ხელნაწერი წყაროები

A

ათონის ხელნაწერი

ივერთა მონასტერი

32r—37r

XII–XIII ს. · არქეტიპთან უახლოესი ასლი

S

სინური ხელნაწერი

ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი

106r—108v

1541 წ. · გადაწერილი დაზიანებული შუალედური წყაროდან (α)

დეტალური კოდიკოლოგიური აღწერილობა: ხელნაწერები →

აღწერა

„სიტყუა ართრონთათჳს" წარმოადგენს ძველ ქართულ გრამატიკულ ტრაქტატს, რომელიც მიეძღვნა ბერძნული განსაზღვრული არტიკლის (ἄρθρον) ქართულ ენაზე თარგმნის პრობლემატიკას. ტექსტი სისტემატურად განიხილავს ბერძნული არტიკლის პარადიგმებს სამივე სქესში, რიცხვსა და ბრუნვაში.

ტრაქტატი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს არტიკლის თეოლოგიურ იმპლიკაციებს, კერძოდ, ქრისტოლოგიურ კონტექსტებში, სადაც არტიკლის არსებობა ან არარსებობა განასხვავებს „ღმერთს" (ὁ θεός — ერთი ღმერთი) „ღვთისაგან" (θεός — ღვთაება).

წინამდებარე ციფრული სამეცნიერო გამოცემა (Level 4) წარმოადგენს ტრაქტატის პირველ სრულ ინტერაქტიულ ელექტრონულ ვერსიას. ტექსტი კოდირებულია TEI P5 XML სტანდარტით და მოიცავს კრიტიკულ აპარატს ტიპიზებული ვარიანტებით, ლექსიკონს ბერძნულ ეკვივალენტებთან, და სემანტიკურ მარკირებას OLiA ონტოლოგიასთან გასწორებული ლინგვისტური ტერმინებით.

Abstract

Discourse on Articles (Sit'q'ua Art'ront'at'vis): A Critical Digital Edition of an Old Georgian Grammatical Treatise

The Old Georgian treatise Discourse on Articles (Sit'q'ua Art'ront'at'vis) survives in two witnesses: A (Athos, Iviron A-6, ff. 32r–37r, 12th–13th c.) and S (Tbilisi, S-1141, ff. 106r–108v, 1541 CE). It addresses rendering the Greek definite article (ἄρθρον) in article-less Georgian, detailing paradigms across three genders, numbers (singular, dual, plural), and cases (nominative, genitive, dative, accusative, vocative), with emphasis on Christological distinctions (e.g., ὁ θεός, the one God, distinguished from θεός, a god).

This Level 4 digital scholarly edition employs TEI P5 XML and Canonical Text Services (CTS) for a critical text, typed apparatus (223 variants: orthographic, lexical, morphological, omission, addition), lexicon of 158 terms (linked to Logeion), and OLiA semantic markup enabling Linked Open Data interoperability.

Stemmatic analysis identifies A as the archetype or near-copy, with S descending from a 14th–15th-century damaged intermediary (α), evidenced by omissions and mechanical errors.

მეთოდოლოგია

კოდირების პრინციპები. ტექსტი კოდირებულია TEI P5 სტანდარტით. კრიტიკული აპარატი იყენებს <app>, <lem>, <rdg> ელემენტებს ვარიანტთა აღსანიშნავად. თითოეულ ვარიანტს მინიჭებული აქვს @type ატრიბუტი კლასიფიკაციისთვის. რედაქტორის მიერ აღდგენილი ტექსტი <supplied> თაგით არის მარკირებული.

ციტირების სისტემა. გამოცემა იყენებს CTS URN არქიტექტურას სტაბილური იდენტიფიკატორებისთვის: urn:cts:georgian:shanidze.arthron.ed2025.

ონტოლოგიური დაჯგუფება. ლინგვისტური ტერმინები (ბრუნვა, რიცხვი, სქესი და სხვა) გასწორებულია OLiA ონტოლოგიასთან @corresp ატრიბუტით, რაც Linguistic Linked Open Data ეკოსისტემასთან თავსებადობის საფუძველია.

ლექსიკოგრაფიული რესურსები. ლექსიკონში ბერძნული ტერმინები დაკავშირებულია Logeion ლექსიკონთან, რაც მკითხველს საშუალებას აძლევს პირდაპირ გადავიდეს LSJ და სხვა ლექსიკოგრაფიულ რესურსებზე.

ღია ურთიერთდაკავშირებული მონაცემები (LOD)

RDF ტრიპლეტები 1,482
მონაცემთა მოდელი OntoLex-Lemon
ფორმატები Turtle, JSON-LD

RDF მონაცემების ჩამოტვირთვა:

ტექნიკური მახასიათებლები

კოდირების სტანდარტი TEI P5 XML
CTS URN urn:cts:georgian:shanidze.arthron.ed2025
ლექსიკონის URN urn:cts:georgian:shanidze.arthron.lexicon
ჰოსტინგი GitHub Pages
რეპოზიტორია GitHub

TEI-XML წყაროების ჩამოტვირთვა:

ციფრული გამოცემა

ტექსტის აკრეფა
ცირა ხახვიაშვილი
ციფრული გამოცემა
თამარ კალხიტაშვილი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი
გამოცემის წელი
2026

ციტირება

შანიძე, მ. „სიტყუაჲ ართრონთათჳს" — ძველი ქართული გრამატიკული ტრაქტატი: ციფრული სამეცნიერო გამოცემა. თბილისი, 2026. DOI: 10.5281/zenodo.18283438

BibTeX
@misc{arthron_2025,
  editor       = {შანიძე, მზექალა},
  title        = {„სიტყუაჲ ართრონთათჳს" — ძველი ქართული გრამატიკული ტრაქტატი: ციფრული სამეცნიერო გამოცემა},
  year         = {2026},
  publisher    = {Zenodo},
  doi          = {10.5281/zenodo.18283438},
  url          = {https://tamarae.github.io/Arthron/}
}

ლიცენზია

Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International

CC BY-NC-SA 4.0

თქვენ შეგიძლიათ გაავრცელოთ და გადაამუშაოთ მასალა არაკომერციული მიზნებისთვის, ავტორობის მითითებითა და იმავე ლიცენზიით.